Kê khai tài sản không trung thực: Những thay đổi quan trọng trong Dự thảo Nghị định mới

Việc bổ sung hình thức kỷ luật khiển trách trong dự thảo Nghị định mới về kê khai tài sản hằng năm nhằm tạo cơ chế xử lý linh hoạt, phù hợp với mức độ vi phạm của cán bộ.

Hiện nay, Thanh tra Chính phủ đang chủ trì soạn thảo Nghị định mới thay thế Nghị định 130/2020/NĐ-CP về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là cập nhật văn bản pháp luật mà là lời giải cho những vướng mắc thực tiễn trong quá trình triển khai, từ mẫu kê khai, đối tượng thực hiện cho đến quy trình xác minh.

Thay đổi đối tượng kê khai: Tập trung vào nhóm “rủi ro cao”

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của dự thảo lần này là việc điều chỉnh đối tượng phải kê khai hằng năm. Thay vì áp dụng đại trà, cơ quan soạn thảo đề xuất tập trung vào những vị trí thực sự có quyền hạn và khả năng tác động lớn đến tài sản công.

Nhóm bắt buộc kê khai hằng năm bao gồm:

• Lãnh đạo cấp cao: Từ Phó Vụ trưởng và tương đương trở lên (tại Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ) hoặc Giám đốc sở và tương đương trở lên (tại chính quyền địa phương).
• Vị trí nhạy cảm: Trưởng phòng và tương đương tại UBND cấp xã, cấp sở, cấp cục hoặc doanh nghiệp nhà nước nếu trực tiếp phụ trách: Tổ chức cán bộ, quản lý tài chính công, tài sản công, đầu tư công hoặc trực tiếp giải quyết công việc với cá nhân, tổ chức.
• Đại diện vốn: Người đại diện phần vốn nhà nước tại các doanh nghiệp.

Điểm mới mang tính nhân văn: Những công chức không giữ chức vụ quản lý sẽ không phải kê khai tài sản, thu nhập hằng năm. Tuy nhiên, để tránh kẽ hở, nếu trong năm có biến động tài sản, thu nhập từ 1 tỷ đồng trở lên, họ vẫn phải thực hiện kê khai bổ sung.

Chi tiết danh mục tài sản phải kê khai: Cập nhật theo xu hướng số

Để đảm bảo tính minh bạch trong kỷ nguyên số, dự thảo Nghị định đã chi tiết hóa các loại tài sản cần báo cáo. Quy tắc chung là các tài sản có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên sẽ phải đưa vào bản kê khai, bao gồm:

• Bất động sản: Quyền sử dụng đất, nhà ở, công trình xây dựng và tài sản gắn liền với đất.
• Kim loại quý: Vàng, kim cương, bạch kim và các loại đá quý khác.
• Tiền tệ: Tiền mặt, tiền gửi, tiền vay, tiền cho vay và đặc biệt là tiền điện tử.
• Chứng khoán & Tài sản số: Cổ phiếu, trái phiếu, vốn góp, giấy tờ có giá và các loại tài sản số khác.
• Khác: Các khoản nợ, tài khoản và tài sản ở nước ngoài, tổng thu nhập giữa hai kỳ kê khai.

Chế tài xử lý: Sự kết hợp giữa “mềm mỏng” và “nghiêm khắc”

Điểm nhấn của dự thảo là việc bổ sung hình thức Khiển trách vào danh mục xử lý kỷ luật đối với người kê khai không trung thực. Điều này cho thấy tư duy quản lý mới: không cào bằng mà phân loại mức độ vi phạm để xử lý phù hợp.

Phân cấp xử lý vi phạm:

1. Kê khai không trung thực/Giải trình sai sự thật: Tùy mức độ sẽ bị Khiển trách, Cảnh cáo hoặc Cách chức. Việc thêm hình thức “Khiển trách” giúp xử lý linh hoạt các sai sót nhỏ, thiếu sót không cố ý.
2. Vi phạm nghiêm trọng: Đối với hành vi tẩu tán, che giấu tài sản, cản trở xác minh hoặc cố tình không nộp bản kê khai sau 2 lần đôn đốc, hình thức xử lý sẽ nặng hơn nhiều: Cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức, cách chức, bãi nhiệm, thậm chí là buộc thôi việc hoặc giáng cấp bậc hàm/quân hàm.

Quy trình xác minh tài sản: Chặt chẽ và minh bạch hơn

Dự thảo dành riêng một chương để quy định chi tiết về trình tự xác minh, nhằm loại bỏ sự cảm tính và đảm bảo tính khách quan. Quy trình được chuẩn hóa qua các bước:

Ban hành quyết định \(rightarrow\) Xây dựng kế hoạch \(rightarrow\) Thu thập tài liệu \(rightarrow\) Yêu cầu giải trình \(rightarrow\) Kiểm tra thực tế (nếu cần) \(rightarrow\) Kết luận.

Việc lựa chọn đối tượng xác minh hằng năm cũng dựa trên tiêu chí khoa học: Ưu tiên người thuộc diện kê khai hằng năm nhưng đã lâu chưa được xác minh, đồng thời loại trừ các trường hợp đặc biệt như đang điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc đang bị điều tra.

Góc nhìn chuyên gia và lời khuyên

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Việc thay thế Nghị định 130/2020/NĐ-CP là bước đi cần thiết để hiện thực hóa Luật Phòng, chống tham nhũng. Việc đưa “tài sản số” và “tiền điện tử” vào diện kê khai cho thấy sự nhạy bén của cơ quan quản lý trước các phương thức tẩu tán tài sản hiện đại. Đối với cán bộ, công chức, việc nắm rõ các ngưỡng giá trị (150 triệu đồng) và đối tượng kê khai sẽ giúp tránh được những sai sót hành chính đáng tiếc dẫn đến bị kỷ luật.

Bạn đánh giá thế nào về việc bổ sung hình thức “Khiển trách” trong kê khai tài sản? Liệu điều này có làm giảm tính răn đe hay thực sự tạo ra sự công bằng? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Công chức không giữ chức vụ quản lý có phải kê khai tài sản hằng năm không?Theo dự thảo, công chức không giữ chức vụ quản lý không phải kê khai hằng năm, trừ trường hợp có biến động tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỷ đồng trở lên.

Ngưỡng giá trị tài sản nào bắt buộc phải kê khai trong bản báo cáo?Các loại tài sản như vàng, kim cương, tiền mặt, tiền điện tử, cổ phiếu, trái phiếu và tài sản số có tổng giá trị từ 150 triệu đồng trở lên phải được kê khai.

Hình thức kỷ luật mới đối với người kê khai không trung thực là gì?Dự thảo bổ sung hình thức ‘Khiển trách’ bên cạnh Cảnh cáo và Cách chức để xử lý linh hoạt, phù hợp với tính chất và mức độ vi phạm của mỗi cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

Công chức không giữ chức vụ quản lý có phải kê khai tài sản hằng năm không?

Theo dự thảo, công chức không giữ chức vụ quản lý không phải kê khai hằng năm, trừ trường hợp có biến động tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỷ đồng trở lên.

Ngưỡng giá trị tài sản nào bắt buộc phải kê khai trong bản báo cáo?

Các loại tài sản như vàng, kim cương, tiền mặt, tiền điện tử, cổ phiếu, trái phiếu và tài sản số có tổng giá trị từ 150 triệu đồng trở lên phải được kê khai.

Hình thức kỷ luật mới đối với người kê khai không trung thực là gì?

Dự thảo bổ sung hình thức ‘Khiển trách’ bên cạnh Cảnh cáo và Cách chức để xử lý linh hoạt, phù hợp với tính chất và mức độ vi phạm của mỗi cá nhân.